In een tijd waarin regels snel veranderen en maatschappelijke problemen zich opstapelen, hebben gemeenten elkaar nodig. Beide burgemeesters zoeken dan ook actief de samenwerking met elkaar op. Ze laten zien hoe korte lijnen en een praktische aanpak het verschil maken.
Huri Sahin viert op 12 december een bijzondere mijlpaal: zij is dan precíes drie jaar burgemeester van Rijswijk. Voor Alexander Pechtold, die aan het begin staat van zijn termijn als burgemeester van Delft, is deze dag ook speciaal: het markeert zijn honderdste dag in het ambt. Behalve deze symbolische datum delen Sahin en Pechtold nóg iets. Namelijk, eenzelfde visie op openbaar bestuur. Ze herkennen in elkaar een vergelijkbare manier van werken: pragmatisch en gericht op wat beleidsplannen betekenen voor de praktijk. “Hoewel we pas een paar maanden samenwerken, voelt het alsof we dit al veel langer doen”, zegt Sahin. “We kennen elkaar nog uit Alexanders tijd als algemeen directeur bij het CBR. Nu, als ambtgenoten, merk ik dat we bij nieuw beleid vanuit Den Haag allebei meteen kijken naar de uitvoerbaarheid.” Pechtold beaamt dat. Sinds zijn vertrek uit Den Haag valt hem op hoe abstract het Haags beleid vaak is.
Neem het verhogen van de weerbaarheidsnorm van 48 naar 72 uur bij grootschalige stroomuitval. Een eis die direct tot gefronste wenkbrauwen leidt. “Want achter zo’n maatregel schuilt een batterij aan praktische vragen: hoe organiseer je water en veiligheid, wat doe je met mensen die vastzitten doordat de lift niet werkt? Over die uitvoeringsrealiteit is in Den Haag nauwelijks nagedacht, verzucht Pechtold. “Dat gat tussen Haagse plannen en lokale uitvoering schuurt steeds vaker, omdat Den Haag te weinig vooraf aan gemeenten en uitvoeringsorganisaties vraagt wat zij nodig hebben. Daarnaast zorgt micromanagement vanuit de Tweede Kamer — met talloze moties over hoe iets precies moet — voor extra druk en frustratie.”
Gezamenlijk optrekken
Om dit patroon te doorbreken, is het nodig dat overheden elkaar ondersteunen en signalen bundelen, vindt Sahin. “Door problemen gezamenlijk te agenderen, ontstaat er meer invloed. Gemeenten moeten niet alleen naar hun eigen situatie kijken, maar opschalen wanneer een vraagstuk regionaal of nationaal blijkt. Want uiteindelijk functioneren alle overheidslagen samen als één overheid, en inwoners mogen geen last hebben van interne versnippering.”
Vuurwerkbeleid
Een thema dat hen in dit verband zorgen baart, is het landelijk vuurwerkbeleid dat volgend jaar ingaat. De plannen zijn door Den Haag aangekondigd, maar ook hier ontbreekt het aan concreet, uitvoerbaar beleid. “We kunnen hier als buurgemeenten onmogelijk verschillend mee omgaan”, zegt Pechtold. “Als we dat doen, krijg je een waterbedeffect en verplaatsen mensen zich naar de gemeente waar de regels het soepelst zijn.” Sahin vult aan: “We zijn één regio en delen één politie-eenheid. We móeten hierin met elkaar optrekken.”
Veiligheid
Naast uitvoerbaarheid van overheidsplannen, staat veiligheid hoog op de agenda van beide burgemeesters. “Dat dit zo’n groot thema zou zijn, had ik niet voorzien”, zegt Pechtold. “Twintig jaar geleden was ik burgemeester van Wageningen, toen speelde dat veel minder.”
De problemen variëren van criminele en gewelddadige groepen tot incidenten met mensen met onbegrepen gedrag. “Vroeger waren dat vooral mensen met psychiatrische problematiek, nu zien we ook steeds meer mensen met dementie die gevaarlijke situaties veroorzaken”, zegt Pechtold. “Afgelopen nacht werd ik uit bed gebeld voor het afgeven van een tijdelijk huisverbod van drie dagen. Maar, zo’n verbod is slechts een middel. Het neemt het probleem niet weg. Wat gebeurt er daarna? Dat houdt me bezig.”
Femicide
Ook in Rijswijk is veiligheid een grote zorg. Sahin kwam er direct mee in aanraking toen ze net een week burgemeester was.
“Er werd een vrouw vermoord in haar eigen huis. Kort daarna nog twee vrouwen. Femicide is iets waar we in Rijswijk helaas veel mee te maken hebben.” Sahin zet zich actief in voor dit onderwerp. Als ambassadeur van de Femicide Monitor spreekt ze regelmatig op congressen. Sahin riep de regering publiekelijk op om extra capaciteit en middelen vrij te maken voor de aanpak van vrouwenmoord. “We zien dat Den Haag veel minder geld beschikbaar stelt voor het aanpakken van huiselijk geweld dan voor bijvoorbeeld ondermijning, terwijl er veel meer slachtoffers zijn van huiselijk geweld. Dat moet anders”, vindt Sahin. “Vrouwen die hulp nodig hebben, kunnen mij rechtstreeks mailen. Ik zet me voor ze in.”
Krachten bundelen
Ook op andere vlakken werken de burgemeesters samen. Op het gebied van studentenwoningen bijvoorbeeld. Bij de ontwikkeling van Kessler Park in Rijswijk (Plaspoelpolder) worden ruim zevenhonderd studentenwoningen gerealiseerd. “We willen van dat gebied een levendig ecosysteem maken van woningen en bedrijven. We kunnen ons voorstellen dat bijvoorbeeld YES!Delft ook in Rijswijk plek krijgt om zich verder te ontwikkelen”, zegt Sahin. Pechtold vult aan: “Dankzij de TU Delft en het hoger onderwijs zijn we een aantrekkelijk gebied voor nieuwe bedrijven. Dat geldt ook voor start-ups en scale-ups.
We willen al die bedrijven graag in de regio behouden. Binnen welke gemeentegrens dat gebeurt, maakt niet zoveel uit. De bestuurlijke grenzen zijn ooit bedacht, maar voor de regio en voor de meeste bedrijven zijn ze niet interessant en moeten ze geen belemmering zijn. In plaats van elkaar te beconcurreren, moeten we krachten bundelen. We hebben als Delft en Rijswijk het voordeel van de unieke ligging tussen Den Haag en Rotterdam. Samen zijn we sterker dan alleen.”
Samen sterker tegenover Den Haag.
Die unieke identiteit van deze regio komt minder goed uit de verf dan die van bijvoorbeeld Twente of Zeeland, vindt Pechtold. Er bestaan weliswaar samenwerkingsverbanden op verschillende beleidsterreinen, zoals de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), de Economic Board Zuid Holland (EBZ) en de Verstedelijkingsalliantie, maar niet elke gemeente in de regio is in elk van deze gremia vertegenwoordigd. “Ik denk dat we elkaar daarin nog beter kunnen vasthouden en dat een intensievere regionale samenwerking en profilering noodzakelijk is voor grote opgaven zoals woningbouw en infrastructuur”, vervolgt hij. “Als de regio eendrachtig optreedt, kan zij aanzienlijk bijdragen aan nationale doelen. Tegelijkertijd moet naar het Rijk duidelijker worden gemaakt dat ook in dit deel van de Randstad serieuze problemen spelen, zodat de aandacht en ondersteuning niet alleen naar landelijke regio’s gaan.”
Meer ondernemerschap
Waar is volgens de burgemeesters behoefte aan bij ondernemers in hun gemeenten? “Van ruimte kunnen we wel iets meer gebruiken”, lacht Pechtold. Behalve ruimte klinkt een andere behoefte van ondernemers duidelijk door: veel procedures mogen sneller en slimmer. “Voor ondernemers duurt een procedure altijd te lang”, zegt Pechtold. “Wij als gemeente zouden best wat meer vanuit ondernemerschap kunnen denken. Tegelijkertijd verwachten we dat ondernemers begrijpen dat we met wetten en regels te maken hebben. Die zijn er niet voor niks. We kijken graag met elkaar naar wat er wél kan.” Hij ziet dat wederzijds begrip groeit wanneer ondernemers en bestuur vaker met elkaar in gesprek gaan. In Delft gebeurt dat met enige regelmaat. Ook in Rijswijk vindt minstens één keer per jaar overleg plaats tussen het college en de lokale ondernemersvereniging. Soms sluit het aan bij wat er speelt, soms staat een thema centraal. “De laatste keer ging het over ondermijning”, vertelt Sahin. “Aan wie verhuur je je pand, bijvoorbeeld? Wat zijn de risico’s en wat kunnen de eventuele gevolgen zijn? We proberen hier met elkaar bewustwording voor te creëren.”
Verbinding
Dat goed contact tussen ondernemers en het college belangrijk is, spreekt voor zich. Maar volgens burgemeester Sahin is de band tussen een bedrijf en zijn directe omgeving óók essentieel. Ze noemt als voorbeeld het Europees Octrooibureau, gevestigd in het imposante, glazen gebouw langs de A4. Jarenlang was het een gesloten organisatie, terwijl het juist een bedrijf is dat Rijswijk graag als visitekaartje wil laten zien. “Na meerdere gesprekken zijn ze nu veel opener geworden. Ze doen mee aan Open Monumentendag en organiseren techniekdagen om jongeren enthousiast te maken voor het vak. Het contact met de omgeving is er nu wél. Uiteindelijk versterkt het de band met de stad én draagt het bij aan een sterker Rijswijk.”
Korte lijnen
De kracht van de regio zit volgens beiden in de schaal van de gemeenten, waardoor het contact direct en persoonlijk blijft. “We zijn een gemeenschap met korte lijnen”, zegt Pechtold. “Dat ervaarde ik in mijn tijd bij het CBR. Als ik ergens tegenaan liep, kon ik snel schakelen met het college van Rijswijk. Die korte lijnen tussen gemeente en ondernemers zijn belangrijk en moeten er blijven.”
Sahin sluit zich daarbij aan en ziet ook kansen om het onderling contact tussen de gemeenten nóg verder te versterken: “Ik zou graag willen dat onze gemeenteraden elkaar beter leren kennen. Toen ik als formateur betrokken was bij de vorming van het nieuwe bestuur in Delft, was het leerzaam om te zien hoe het dáár gaat. Na de verkiezingen liggen er mooie kansen om eens bij elkaar in de keuken te kijken. We kunnen ongetwijfeld veel van elkaar leren.”
Met dat optimistische slotakkoord eindigt het gesprek. De uitdagingen zijn groot, maar de wil om samen te werken en te vernieuwen is dat ook. Als gemeenten erin slagen krachten te bundelen, kan het een voorbeeld worden van hoe een regio zichzelf gezond houdt — voor nu en voor de toekomst
Wie is Alexander Pechtold?
Burgemeester van Delft
Leeftijd: 59 jaar
Privé: getrouwd
Woont in: Wageningen, hopelijk snel in Delft
Houdt van: kunst, politiek en houthakken
Gevleugelde uitspraak: Mijn vader zei altijd: “Wees geen schuwe aap.” Spreek je uit als het je waarden raakt. Die les volg ik nog steeds.
No go op het werk: Besluiteloosheid en gebrek aan humor.
Wie is Huri Sahin?
Burgemeester van Rijswijk
Leeftijd: 50
Privé: getrouwd, twee zonen
Woont in: Rijswijk
Houdt van: reizen, musea, mode, muziek en Fenerbahçe
Gevleugelde uitspraak: Ieder mens moet gezien en gehoord worden.
No-go op het werk: Vasthouden aan een werkwijze omdat het nu eenmaal al jaren zo gaat.
Dit artikel is verschenen in de wintereditie van Rijswijk.business #15.
Tekst: Leonie Kapiteyn / Fotografie: Ronald Speijer